Είδαμε τη «Μεγάλη Σφαγή των Β΄ΚΑΠΗ Αλίμου» στο Σινέ Αργυρούπολη. Προπέτασμα καπνού μιας σκληρής κοινωνικής πραγματικότητας
Της Ζέτας Φλισκανοπούλου
Περισσότερο αναμενόμενο παρά έκπληξη μου προκάλεσε αυτό που συνάντησα χθες στο θερινό σινεμά Σινέ Αργυρούπολη, πηγαίνοντας να δω τη «Μεγάλη Σφαγή των Β΄ ΚΑΠΗ Αλίμου».
Η ταράτσα του Δημαρχείου Αργυρούπολης, αυτός ο υπέροχος χώρος όπου φιλοξενείται το θερινό σινεμά, γέμισε ασφυκτικά. Η ελληνική μαύρη κωμωδία σε σκηνοθεσία του Αθανάσιου Τόμμυ Σκλάβου ζωντάνεψε στην οθόνη έναν αστικό μύθο που γεννήθηκε στην τοπική κοινωνία του Δήμου Αλίμου. Με ελάχιστο μπάτζετ, την υποστήριξη του Δήμου Αλίμου και τη θετική διάδοση από στόμα σε στόμα, η ταινία σημειώνει αξιοσημείωτη επιτυχία.
Έχοντας κάνει την αρχή με την προβολή της στο 65ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και έχοντας ταξιδέψει σε διεθνή φεστιβάλ, η ταινία έχει ξεπεράσει ήδη τα 20.000 εισιτήρια στις αίθουσες· μια τεράστια εμπορική επιτυχία για τα δεδομένα μιας ανεξάρτητης, χαμηλού μπάτζετ ελληνικής παραγωγής.
Η πλοκή ξεκινά με ένα αντισυμβατικό, queer και ανοργάνωτο κινηματογραφικό συνεργείο, η σκηνοθέτιδα του οποίου προσπαθεί να πάρει συνεντεύξεις και να εξιχνιάσει το μυστήριο μιας έκρηξης στα Β΄ ΚΑΠΗ Αλίμου που προκάλεσε τον θάνατο 67 ηλικιωμένων.
Ακριβές κατοικίες, ματαιόδοξοι δημοτικοί σύμβουλοι, «αντικειμενικοί» δημοσιογράφοι και διαπλεκόμενα τοπικά συμφέροντα περνούν από τα πλάνα της ταινίας. Η ταινία προχωρά χωρίς ίχνος λογοκρισίας, με μόνο στόχο την ανάδειξη μιας ακομπλεξάριστης σάτιρας. Κάπου εκεί, η μοναδική φυσικότητα των ερασιτεχνών ηθοποιών γίνεται το μεγάλο ατού της παραγωγής. Τότε είναι που καταλαβαίνουμε απόλυτα τι εννοούσε ο σκηνοθέτης, Αθανάσιος Τόμμυ Σκλάβος, όταν δήλωνε ότι «έπαιξαν μια διαφορετική εκδοχή του εαυτού τους σε μια υπερβολική συνθήκη».
Το μαύρο χιούμορ είναι το προπέτασμα καπνού μιας πολύ σκληρής κοινωνικής πραγματικότητας — ένα «δράμα μασκαρεμένο σε κωμωδία», μια γέφυρα ανάμεσα στο ακραίο χιούμορ και τη βαθιά συγκίνηση. Στις ιστορίες των επιζησάντων του ΚΑΠΗ, όπου το ανθρώπινο τραύμα της απώλειας γίνεται ορατό, επικρατεί καθηλωτική σιωπή από τους θεατές.
Μέσα από αυτές τις αφηγήσεις αναδεικνύεται η δυσκολία της φροντίδας ενός ηλικιωμένου γονέα, αλλά και οι άρρηκτοι δεσμοί αγάπης που επιβιώνουν ακόμα και κάτω από τις πιο τραγικές συνθήκες.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η ιστορία του τρανς ηλικιωμένου και η πληγωμένη παιδική του ηλικία. Αναδεικνύεται η «τόλμη» του να σπάσει τα κοινωνικά ταμπού σε ένα περιβάλλον που παραδοσιακά θεωρείται συντηρητικό, όπως αυτό του ΚΑΠΗ.
Ο ηλικιωμένος με τα βαθιά ριζωμένα συντηρητικά ανακλαστικά μιας ολόκληρης γενιάς, που επιτίθεται στον τρανς αρνούμενος να αποδεχθεί τη διαφορετικότητα, αλλά και η ηλικιωμένη που πάσχει από άνοια και βιώνει ξανά το ψυχολογικό τραύμα του 1940, πεπεισμένη ότι η Ελλάδα βρίσκεται ακόμα υπό γερμανική κατοχή. Η συγκίνηση σε όλες αυτές τις ιστορίες λειτουργεί ως καθρέφτης που ξεσκεπάζει την έλλειψη ενσυναίσθησης των «αδηφάγων» ΜΜΕ.
Με έναν περίεργο, μυστικό τρόπο, ο Τόμμυ Σκλάβος κατάφερε να προκαλέσει το γέλιο μέσα από το σοκ, ισορροπώντας στη λεπτή γραμμή ανάμεσα στο τραγικό και το αστείο. Με μια τολμηρή θεματολογία, μας έκανε να γελάσουμε με κάτι που, υπό κανονικές συνθήκες, θεωρείται θλιβερό. Πίσω από το χιούμορ διακρίνεται η οξεία κριτική ματιά του για την κοινωνία, την πολιτική και την ανθρώπινη φύση. Οι σιωπές και η έντονη συγκίνηση λειτούργησαν ως το απαραίτητο αντίβαρο στον ακραίο σουρεαλισμό της ταινίας.
Όταν η οθόνη έσβησε, σκέφτηκα ότι οι μνήμες των επιζησάντων μάς υπενθυμίζουν πως πρόκειται για πραγματικές ανθρώπινες απώλειες. Μας κατέστησαν μάρτυρες της συναισθηματικής απομόνωσης των ηλικιωμένων στη σύγχρονη Ελλάδα, είτε αυτή οφείλεται στην άνοια είτε στην κοινωνική περιθωριοποίηση. Κάθε ιστορία έκρυβε μια έντονη ανάγκη για ορατότητα, αποδοχή και φροντίδα.
Φεύγοντας, απλά αναρωτήθηκα: Πίσω, άραγε, από το γέλιο, μήπως κρύβεται η δική μας αδιαφορία που μπορεί να τροφοδοτήσει τέτοιες τραγωδίες; Μήπως η ανοχή μας στην κοινωνική απομόνωση των ηλικιωμένων μάς καθιστά συνένοχους σε μια σιωπηλή, καθημερινή «σφαγή;»
