Κοπάδια συνεχίζουν να θανατώνονται και μαζί η υπόσταση των κτηνοτρόφων
Της Ζέτας Φλισκανοπούλου
«Γεννήθηκα μέσα στα πρόβατα, μεγάλωσα μέσα στα πρόβατα. Δεν είναι απλά μια δουλειά. Γεννιούνται, τα μεγαλώνεις, τα προστατεύεις δένεσαι μαζί τους. Είναι κομμάτι της καθημερινότητας σου από το πρωί ως το βράδυ… Την ημέρα της θανάτωσης στη Φάρμα, κατάφθασαν είκοσι άτομα: δυο κτηνίατροι και δεκαοχτώ υπάλληλοι της κτηνιατρικής υπηρεσίας της Περιφέρειας.
Ξεκίνησαν από την αυλή. Χώρισαν τα ζώα σε ομάδες των 100. Στο άκουσμα των πρώτων πυροβολισμών τα ζώα άρχισαν να πανικοβάλλονται, να βελάζουν, να σπρώχνουν το ένα το άλλο… Ο θάνατος τους ήταν βάναυσος» (Solomon 7/11/2025)
Η επιδημία της ευλογιάς αιγοπροβάτων ξεκίνησε στη βορειανατολική Ελλάδα και εξαπλώθηκε στην ηπειρωτική χώρα και στη Θεσσαλία. Η Ευρωπαϊκή επιτροπή είχε παροτρύνει την Ελλάδα να εμβολιάσει τα κοπάδια της, προσφέροντας δωρεάν δόσεις εμβολίων, επιστημονική υποστήριξη και συγχρηματοδότηση μέσω της τράπεζας εμβολίων της ΕΕ. Επέλεξαν ως πρόληψη τις μαζικές θανατώσεις.
Kοπάδια ζώων που οι κτηνοτρόφοι συντηρούσαν για δεκαετίες εξαφανίζονται εν μια νυκτί και όμως αυτή η καταστροφή θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί.
Ολόκληρα χωριά βλέπουν τα κοπάδια τους να εξαφανίζονται. Στις φάρμες επικρατεί απόλυτη σιωπή. Κάποιοι σκέφτονται να εγκαταλείψουν την κτηνοτροφία, γιατί η κτηνοτροφία δεν ήταν μόνο ζήτημα παράδοσης, αλλά σανίδα σωτηρίας.
Η Ιστορία του 52χρονου κτηνοτρόφου στη Βροντού Πιερίας που έδωσε τέλος στη ζωή του, ανήμπορος να διαχειριστεί το πλήγμα από τη θανάτωση του κοπαδιού του, αλλά και του Κωνσταντίνου Θεολόγου από το Μικρό Μοναστήρι Θεσσαλονίκης, που αποχαιρέτησε κλαίγοντας σε βίντεο πριν την θανάτωση τους, τα τελευταία 450 πρόβατα της ιστορικής φυλής Ρουμλουκιού και κατέρρευσε , με αποτέλεσμα να νοσηλευθεί με συμπτώματα εγκεφαλικού στο νοσοκομείο Γιαννιτσών, θα αποτελούν ορόσημο για το «εφιαλτικό σκηνικό» επιβίωσης των κτηνοτρόφων.
Στη περίπτωση του 52χρονου η σφαγή περίπου 1.000 προβάτων και αρνιών λόγω της ευλογιάς ήταν το τελειωτικό χτύπημα. Άνθρωπος της παραγωγής, που γεννήθηκε και μεγάλωσε μέσα στα χωράφια και τις στάνες, η απώλεια του ζωικού κεφαλαίου σήμαινε γι’ αυτόν την απώλεια της ίδιας του της ταυτότητας.
Η απώλεια του ζωικού κεφαλαίου, δεν αποτέλεσε για τον 52χρονο και για όλους τους κτηνοτρόφους απλώς μια οικονομική καταστροφή, αλλά έναν βαθύ υπαρξιακό ακρωτηριασμό. Έπρεπε να συνεργαστούν στη θανάτωση αυτού που αγαπούσαν και προστάτευαν. Ξαφνικά μετατράπηκαν από προστάτες σε «θύτες», αυτό από μόνο του είναι ένα γεγονός που προκάλεσε τεράστιες ενοχές και ψυχολογικό σοκ.
Όσο κάποιοι αδυνατούν να καταλάβουν ότι η ταυτότητα αυτών των ανθρώπων που ζουν από και με τα ζώα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη μαζί τους , να κατανοήσουν ότι για έναν κτηνοτρόφο, τα ζώα δεν είναι “μονάδες παραγωγής”, είναι έμβια όντα που έχει ξεγεννήσει, μεγαλώσει και φροντίσει επί 24ώρου βάσεως, 365 ημέρες το χρόνο και ότι η καθημερινότητά του ορίζεται από τις ανάγκες τους, τότε το τραύμα που δημιουργείται είναι ανεπανόρθωτο.
«Όταν το κοπάδι χάνεται, ο κτηνοτρόφος χάνει το λόγο για τον οποίο ξυπνάει το πρωί. Η ξαφνική σιωπή στο μαντρί είναι ψυχικά δυσβάσταχτη.»
Στις περιοχές της Πιερίας και της ελληνικής υπαίθρου, η κτηνοτροφία είναι συχνά κληρονομική. Το κοπάδι αντιπροσωπεύει τους κόπους του πατέρα και του παππού. Η θανάτωση των ζώων βιώνεται ως η διακοπή μιας οικογενειακής αλυσίδας δεκαετιών. Ο κτηνοτρόφος αισθάνεται ότι “απέτυχε” να διαφυλάξει την παράδοση που του παραδόθηκε.
Όταν μάλιστα η απώλεια συμβαίνει σε μια ηλικία που η δυνατότητα επαγγελματικής επανεκκίνησης φαντάζει αδύνατη, τα χρέη και οι υποχρεώσεις παραμένουν, ενώ το μέσο βιοπορισμού έχει χαθεί, η αίσθηση ότι “είναι πλέον αργά για κάτι άλλο” μετατρέπει την οικονομική απώλεια σε αδιέξοδο ζωής.
Πολιτική, κοινωνική θανάτωση και ψυχολογική συντριβή για τους κτηνοτρόφους
Η πρόσφατη τραγωδία στη Βροντού και όχι μόνο, καταδεικνύει ότι για πολλούς κτηνοτρόφους το κοπάδι είναι η ίδια τους η υπόσταση. Όταν αυτό χάνεται, νιώθουν ότι δεν τους απομένει τίποτα από τον εαυτό τους που να αξίζει να συνεχίσει.
Η τραγωδία αυτή ανέδειξε με τον πιο σκληρό τρόπο την απόγνωση ενός ολόκληρου κλάδου, που εδώ και μήνες διεκδικεί μέτρα προστασίας και ουσιαστική ενίσχυση απέναντι στις ζωονόσους που απειλούν τον βιοπορισμός τους και εν τέλει την ίδια την ύπαρξη τους.
Από τις 20 Αυγούστου 2024 έως σήμερα, έχουν θανατωθεί συνολικά 408.595 ζώα, σύμφωνα με τα στοιχεία των αρμόδιων υπηρεσιών.
Η έλλειψη κοινωνικής ευαισθησίας έχει πρόσωπο και το βλέπουμε, όταν αναγνωρίζεται ότι η χώρα υστερεί στους κοινωνικούς δείκτες, χάνεται η μάχη της ελπίδας.
«Όταν χάνεις τα αιγοπρόβατα σου, δεν έχει επίδομα από τη ΔΥΠΑ. Είσαι άνεργος χωρίς καμία βοήθεια τουλάχιστον για έξι μήνες- διάστημα που δεν επιτρέπεται να προχωρήσεις σε νέα εκτροφή ζώων. Στη συνέχεια, για να αγοράσεις μια αρνάδα, 6 με 7 μηνών, χρειάζεσαι 300 με 350 ευρώ», όταν η αποζημίωση του κράτους για τα θανατωμένα ζώα ορίστηκες στα 70 ευρώ, για πρόβατα και αίγες άνω των 6 μηνών.
Ο προϋπολογισμός που ψηφίστηκε ανέδειξε ότι η ανάπτυξη από το 2,5% θα πάει στο 1,2% και οι επενδύσεις από το 4,5% στο 0,8%. Αυτού του τύπου η δημοσιονομική πειθαρχία, αναδεικνύει απλά ότι οι κίνδυνοι για την κοινωνική συνοχή και την ευημερία των πολιτών παραμένουν κρίσιμοι.
Για δεσμεύσεις τραπεζικών λογαριασμών, αλλά και πλειστηριασμούς ακινήτων που αφορούν αγροτικές εκτάσεις ή περιουσίες, κυρίως ληξιπρόθεσμων χρεών προς το Δημόσιο και τα Ασφαλιστικά Ταμεία μιλούν αγρότες και κτηνοτρόφοι και μένει να δούμε αν τελικά θα επιβεβαιωθούν ή θα διαψευστούν. Μέχρι τότε οι κτηνοτρόφοι στην Ελλάδα του 2026 θα βρίσκονται σε κατάσταση ακραίας απόγνωσης, με αναφορές για τραγικά περιστατικά αυτοκτονιών που συνδέονται άμεσα με την οικονομική καταστροφή και την απώλεια του ζωικού τους κεφαλαίου.
Έχοντας υποστεί πολιτική, κοινωνική θανάτωση και ψυχολογική συντριβή οδηγούνται στην «απώλεια τους εαυτού» τους και η διάσωση της υπόστασης τους απαιτεί κάτι παραπάνω από οικονομικά μέτρα. Απαιτεί κοινωνική δικαιοσύνη, σεβασμό στον μόχθο και άμεση ψυχολογική στήριξη από το κράτος.
